Over arm en rijk tegelijk

Het Maagdenhuismuseum, het museum van OCMW Antwerpen, is gehuisvest in een historisch gebouw uit de 16de-17de eeuw, dat lange tijd dienst deed als weeshuis voor meisjes, de ‘maegdeckens’.


 


Hier kom je veel te weten over de Antwerpse vondelingen-, wezen- en armenzorg door de eeuwen heen. Armoede en dakloosheid zijn immers niet van deze tijd alleen. Onze westerse steden kampten al met die problemen van in de middeleeuwen. Wist je trouwens dat de Antwerpse vondelingenschuif voor het eerst in 1812 in gebruik genomen is?


Gebruiksvoorwerpen

In de vroegere kapel van het weeshuis vind je allerhande voorwerpen uit het dagelijks leven van de wezen en vondelingen, onder meer:
- majolica papkommetjes
- vondelingenkleedjes en –tekens
- merklappen die de meisjes borduurden
- antiek meubilair
- archiefstukken allerhande, zoals oude huisreglementen, of wat er op het menu stond 


Kunstwerken

Naast gebruiksvoorwerpen biedt het MAMU een verrassend rijke collectie schilderijen en beeldhouwwerken. Het kleine museum herbergt niet minder dan 150 kunstwerken. Wat kan je hier bewonderen?
- schilderijen van Antwerpse grootmeesters uit de 15de tot en met de 17de eeuw: Pieter Paul Rubens, Jacob Jordaens, Antoon Van Dyck
- ook  ‘kleinere’ meesters zijn vertegenwoordigd: Pieter Aertsen, Otto Van Veen, Simon De Vos, Maarten Pepijn
- beeldhouwwerk uit de 16de tot de 18de eeuw: Huibrecht Van den Eynde, Walter Pompe


/
  • Majolica papkommen

    De 63 papkommen van het MAMU zijn sinds 2011 opgenomen in de Vlaamse Topstukkenlijst. Die beschermt Vlaams cultureel erfgoed om zijn bijzonder historische, artistieke en wetenschappelijke waarde. Specialisten beschouwen dit Antwerps aardewerk uit de 16de eeuw, majolica genaamd, als de voorloper van het Delfts Blauw. Op zon- en feestdagen aten de weesmeisjes uit deze kommetjes. Het zijn goed bewaarde, zeer zeldzame stukken, met beeltenissen van mannen, vrouwen en heiligen in frisse kleuren. De papkommetjes hadden vroeger een plaats in de pronkkeuken van de weesmeisjes. In de museumshop kan je handgedecoreerde replica’s kopen. Die zijn volgens de originele methode vervaardigd. Ook unieke stukken dus!

  • De Nood Gods, Jacob Jordaens

    Jacob Jordaens schilderde De Nood Gods in 1620, maar voegde er rond 1650 nog stukken aan toe – hij naaide er letterlijk lappen stof aan vast. Hij zorgde er in zijn testament voor dat het Maagdenhuis dit pareltje uit de barokke schilderkunst kreeg. Het doek hangt hier dan ook al sinds 1679. Onlangs onderging het een fikse opknapbeurt. Het Koninklijk Instituut voor Kunstenpatrimonium (KIK) in Brussel heeft het 2 jaar lang onder handen genomen. Na de reiniging werd de oude schade bijgewerkt en werd het schilderij voorzien van een nieuwe vernislaag om de verflaag te beschermen. Door de grondige restauratie komen de kleuren en de dieptewerking opnieuw veel beter tot hun recht. Sinds juli 2012 is het terug in zijn volle glorie te bewonderen in het Maagdenhuismuseum.

  • Houten Clara, 17de eeuw, anonieme kunstenaar

    Dit levensgroot eikenhouten beeld op de binnenplaats van het MAMU sierde ooit de trap in de voorbouw van het weeshuis. Het inspireerde Hendrik Conscience tot het schrijven van de novelle ‘Houten Clara’. Waarover gaat het verhaal?

  • Biblia pauperum, olieverfpaneel, 1490-1500

    De Biblia Pauperum, Bijbel voor Armen, toont Het Laatste Oordeel, de Zeven Werken van Barmhartigheid en de Zeven Hoofdzonden. Oorspronkelijk hing dit werk in de Armenkamer in de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal van Antwerpen. Het stelt de Bijbelse deugden en ondeugden voor. Wie in de hemel wou komen, moest goede werken doen. Wie een zondig leven leidde, ging recht naar de hel. De onbekende meester heeft het allemaal zeer expressief in beeld gebracht - handig voor wie niet kon lezen of schrijven. Een middeleeuws beeldverhaal, zeg maar. Momenteel is het werk te bewonderen tijdens de expo Caritas in Paderborn.